Τι είναι πανκρεας ;
Είναι μια ανατομική ανωμαλία,οπου ένα μέρος του στομάχου διέρχεται στον θώρακα μέσω του οισοφαγειου τρηματος . Μπορεί να είναι Το πάγκρεας είναι ένας ζωτικός, επιμήκης αδένας (μήκους 12–15 εκ.) που βρίσκεται βαθιά στην άνω κοιλιακή χώρα πίσω από το στομάχι, λειτουργώντας ως μικτός αδένας. Διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στο πεπτικό σύστημα παράγοντας ένζυμα (εξωκρινής λειτουργία) και στο ενδοκρινικό σύστημα ρυθμίζοντας το σάκχαρο μέσω ορμονών όπως η ινσουλίνη.
Ανατομία και Θέση
Θέση: Βρίσκεται οπισθοπεριτοναϊκά, στο ύψος των σπονδύλων Ο1-Ο2, εκτεινόμενο από την αγκύλη του δωδεκαδακτύλου (δεξιά) έως τον σπλήνα (αριστερά).
Τμήματα: Αποτελείται από την κεφαλή (μέσα στην καμπύλη του δωδεκαδακτύλου), τον αυχένα, το σώμα και την ουρά.
Πόροι: Ο κύριος παγκρεατικός πόρος (του Wirsung) διατρέχει το όργανο και ενώνεται με τον χοληδόχο πόρο για να εκκενώσει ένζυμα στο δωδεκαδάκτυλο.
Λειτουργίες
Εξωκρινής (Πέψη): Παράγει παγκρεατικό χυμό που περιέχει ένζυμα για τη διάσπαση των τροφών:
Λιπάση: Για τη διάσπαση των λιπών.
Αμυλάση: Για τη διάσπαση των υδατανθράκων.
Πρωτεάσες (π.χ. θρυψίνη): Για τη διάσπαση των πρωτεϊνών.
Ενδοκρινής (Ορμόνες): Μέσω των νησιδίων του Langerhans, εκκρίνει ορμόνες απευθείας στο αίμα:
Ινσουλίνη: Μειώνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.
Γλυκαγόνη: Αυξάνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.
Παθήσεις
Η δυσλειτουργία του παγκρέατος μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές καταστάσεις όπως ο διαβήτης (τύπου 1 ή 2), η οξεία ή χρόνια παγκρεατίτιδα, και ο καρκίνος του παγκρέατος.
Πανκρεατικος καρκινος
Ο καρκίνος του παγκρέατος, που συχνά προέρχεται από τα κύτταρα που επενδύουν τους παγκρεατικούς πόρους (αδενοκαρκίνωμα), είναι ένας σοβαρός καρκίνος που ανιχνεύεται συχνά αργά, με συμπτώματα όπως κιτρίνισμα (κιτρίνισμα του δέρματος/ματιών), αδικαιολόγητη απώλεια βάρους, κοιλιακό/οσφυϊκό πόνο και νέος διαβήτης. Γενικά αντιμετωπίζεται με χειρουργική επέμβαση, χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία. Παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν το κάπνισμα, την παχυσαρκία, τον διαβήτη και το οικογενειακό ιστορικό.
Πρώιμα Σημάδια και Συμπτώματα
Ο καρκίνος του παγκρέατος στα πρώιμα στάδια είναι συχνά χωρίς συμπτώματα. Όταν εμφανιστούν τα συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν:
Κιτρίνισμα: Κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών, συχνά με κνησμό του δέρματος, σκούρα ούρα και κοπράνια χρώματος πηλού.
Κοιλιακό/Οσφυϊκό Πόνο: Συχνά στην άνω κοιλιά ή στην πλάτη, περιγράφεται κάποιες φορές ως θαμπός, κοπιαστικός πόνος.
Απώλεια Βάρους και Κακή Όρεξη: Η αδικαιολόγητη απώλεια βάρους είναι πολύ συχνή.
Πεπτικά προβλήματα: Ναυτία, έμετος, διάρροια ή δυσκοιλιότητα.
Νέος διαβήτης: Ιδιαίτερα αν εμφανίζεται σε μεγαλύτερη ηλικία.
Κόπωση: Εξαιρετική κούραση.
Παράγοντες Κινδύνου
Κάπνισμα: Η χρήση καπνού είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου.
Ηλικία: Οι περισσότεροι ασθενείς είναι άνω των 65 ετών.
Χρόνιες παθήσεις: Παχυσαρκία, τύπου 2 διαβήτης και χρόνια παγκρεατίτιδα.
Γενετικοί παράγοντες: Κληρονομικές αλλαγές στο DNA (π.χ. BRCA2, σύνδρομο Lynch) και οικογενειακό ιστορικό.
Διάγνωση
Απεικόνιση: Αξονική τομογραφία (CT), μαγνητική τομογραφία (MRI) ή ενδοσκοπικός υπέρηχος για εντοπισμό όγκων.
Βιοψία: Λήψη δειγμάτων ιστού για επιβεβαίωση καρκίνου.
Αιματολογικές εξετάσεις: Έλεγχος δεικτών όγκου όπως το CA 19-9.
Στάδια και Πρόγνωση
Ο καρκίνος του παγκρέατος σταδιοποιείται από Ι (εντοπισμένος) έως IV (μετάσταση), συχνά κατηγοριοποιείται επίσης ως εκτομές (resectable), οριακά εκτομές (borderline resectable) ή μεταστατικός.
Η πρόγνωση είναι συχνά δύσκολη· το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης στις ΗΠΑ ήταν περίπου 13% το 2021. Η έγκαιρη ανίχνευση βελτιώνει σημαντικά τις θεραπευτικές επιλογές.
Θεραπεία
Η χειρουργική επέμβαση, όπως η διαδικασία Whipple, αποτελεί την κύρια θεραπεία για πρώιμο στάδιο της νόσου, υποστηριζόμενη από χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία.
Τύποι Καρκίνου Παγκρέατος
Εξωκρινείς όγκοι: Περίπου το 90% των περιπτώσεων είναι παγκρεατικό αδενοκαρκίνωμα.
Νευροενδοκρινείς όγκοι (PanNETs): Είναι σπανιότεροι και τείνουν να αναπτύσσονται πιο αργά από τους εξωκρινείς όγκους.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Οι περισσότερες διαφραγματοκηλες είναι ασυμπτωματικες και ανακαλύπτονται τυχαία κατα την διάρκεια μιας ενδοσκοπικής εξέτασης .
Ωστόσο ορισμένες μπορεί να προκαλέσουν Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση .
Αν και συχνά είναι ασυμπτωματικη ,ορισμένα συμπτώματα μας προειδοποιούν όπως
Πόνος και κάψιμο οπισθοστερνικα,αισθηση πλήρωσης (φούσκωμα),επαναλαμβανόμενες ερυγες(ρεψίματα ),η λοξυγγας,παλινδρομηση και εμετός με όξινη γεύση ,δυσοσμία αναπνοής ,με κακή γεύση στο στόμα,κοπωση και αίσθημα δύσπνοιας και τέλος καρδιακές αρρυθμίες.
Πως διαγιγνώσκεται η Νεοπλασια του παγκρεατος ;
Ικτερος (κιτρινίλα), κνησμός
απώλεια βάρους, ανορεξία
πόνος στην άνω κοιλιά/πλάτη
νέος διαβήτης ή επιδείνωση σακχάρου
ναυτία, δυσπεψία
αλλαγές στις
χολερυθρίνη, ηπατικά ένζυμα (π.χ. ALP, ALT, AST) για τυχόν απόφραξη χοληφόρων
CA 19-9: δεν είναι “σίγουρος” για διάγνωση (μπορεί να είναι αυξημένος και σε άλλες καταστάσεις), αλλά βοηθά στην εκτίμηση και παρακολούθηση
Υπολογιστική τομογραφία (CT) κοιλίας με πρωτόκολλο παγκρέατος
Είναι βασική για εντόπιση, μέγεθος και κυρίως σταδιοποίηση (επαφή/διήθηση αγγείων, λεμφαδένες κ.λπ.).
Εναλλακτικά ή συμπληρωματικά:
MRI/MRCP (μαγνητική + ειδική ακολουθία για παγκρεατικούς πόρους/χοληφόρα)
Ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα (EUS): πολύ χρήσιμο ειδικά για μικρότερους όγκους και για λήψη βιοψίας.
Για να μπει η διάγνωση με σιγουριά, πολλές φορές απαιτείται:
λήψη δείγματος με EUS-guided βιοψία/FNA (πολύ συχνό)
ή διαδερμική βιοψία σε συγκεκριμένες περιπτώσεις
ή βιοψία από μεταστατικές εστίες αν υπάρχουν
τοπική επέκταση
λεμφαδένες
πιθανές μεταστάσεις (π.χ. ήπαρ, περιτόναιο, πνεύμονες)
εμπλοκή μεγάλων αγγείων (πολύ καθοριστικό για το αν είναι χειρουργήσιμο)
Ποια είναι η θεραπεία του καρκινου παγκρεατος
Αν ο όγκος είναι “εξαιρέσιμος” (δεν έχει διασπαρεί σε απομακρυσμένα σημεία και μπορεί να αφαιρεθεί με ασφάλεια), η θεραπεία μπορεί να είναι:
Εγχείρηση Whipple (παγκρεατοδωδεκαδακτυλεκτομή) όταν αφορά το κεφάλι του παγκρέατος
Μερική/ολική παγκρεατεκτομή σε άλλες εντοπίσεις
Συνήθως ακολουθεί συμπληρωματική χημειοθεραπεία (adjuvant) για να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής.